October 6, 2022

Yara izi nedir? Yara izi nasıl geçer? – Sağlık Haberleri


Derinin üst tabakasında görüntü olarak iz bırakan yaralar kişilerin psikolojik durumlarını etkileyebilmektedir.

Yara oluştuğu anda zaman kaybedilmeden doğru yaklaşımla müdahale edilmesi daha az iz kalmasını sağlayacaktır. 

Oluşan travmanın etkisi ne kadar büyükse yaranın izi de o kadar büyük ve derin olabilmektedir. Yara izi için uygulanan tedaviler izin tamamen geçmesini sağlamaz ancak en aza indirilmesini amaçlar. Yara izi nasıl geçer? Hangi yaraların izi kalır?

İşte yara izleri hakkında merak edilenler…

YARA İZİ NEDİR?

Cildin üst tabakasının herhangi bir nedenle yok olmasıdır. Özellikle görünür bölgede olan bir yerde ise yara izi kişiyi çok rahatsız eden bir durumdur. Yara izi travma, cerrahi, düşme, kesme, yanma gibi etkenlere bağlı oluşur. Cerrahilerde mutlaka kesilen her yerde iz kalır ancak ameliyatlarda bu izler saklamaya ya da en aza indirilmeye çalışılır. Aslında tamamen yok edilemez ancak görünürlüğü azaltılır, fark edilmeyebilir. 

YARA İZİNİN SEBEPLERİ NELERDİR?

Yara izleri, vücutta oluşan yaraların iyileşme sürecinin bir parçası olarak bilinmektedir. Aynı zamanda bağışıklık sisteminin cildi mikroplardan ve diğer zararlı maddelerden koruduğu bir bariyerdir.

Cilt hasar gördüğünde, vücut kendi kendini iyileştirmek için kolajenden yapılmış yeni bir doku oluşturmaktadır. Kolajen, cildi iyileştirmek ve eklemlerin korunmasında önemli bir rol oynar. Enfeksiyondan korunmak için cildi onarır ve açık alanları kapatarak yeni doku oluşumunda etkili olur.

YARA İZLERİNİN NEDEN OLDUĞU SORUNLAR NELERDİR?

Çoğu yara izleri zamanla yok olur ve uzun süreli sağlık sorunlarına neden olmamaktadır. Bir yara izinin nasıl değiştiği, konumuna, boyutuna ve türüne bağlı olarak değişmektedir. Bir yara izi zamanla silikleşebilir  ama tamamen kaybolmaz. Bazı yara izleri aylar veya yıllar sonra sorunlara neden olabilir. Ağrılı veya kaşıntılı hale gelebilir.

YARA İZİ ZAMANLA YOK OLUR MU?

Yara izleri, geçmişte oluşan yaralanma, ameliyat veya diğer sebeplerden dolayı oluşabilir. Tamamen yok olması istense de yara dokusu, çevre dokulardan farklı olduğu için kalıcı olabilmektedir.

HANGİ YARALARIN İZİ KALIR?

Birçok yara izi tedavisi olmaksızın kendi kendine kaybolur fakat iz bırakabilmektedir. Bununla birlikte, keloidler (doku onarımının devam edip büyümesi) ve akne izleri kaybolmayabilir. Yaşlandıkça, cildiniz sıkılığını kaybettiği için sivilce sebebiyle oluşan yara izleri daha belirgin hale gelir.

BELİRGİN YARA İZLERİNDE NE YAPILIR? YARA İZİ NASIL GEÇER?

Belirgin iz durumlarında özellikle kaza ve travmalardan sonra yüzde kollarda kalan izler maalesef tamamen geçirilemez. Bunları azaltmak mümkündür. Bazı çok kötü izlerde cerrahi müdahale yapılarak en azından yaranın kalınlığı, genişliği azaltılmaya, daha ince bir hale getirilmeye çalışılır. 

Mevcut izlerde bir ilerleme olmuyorsa yapılacak işlem erken dönemde silikon baskıdır. Silikon yapraklarla yara izinin üzerine basılarak yaranın kabarması, daha düzgün iyileşmesi sağlanır. Bu yöntem ancak erken etkilidir. Yine erken dönemde bir takım iz kremlerine başvurulur.

Olgunlaşmış yara izlerinde lazer tedavisi fayda sağlar. Lazerle birkaç seans yara izi görüntüsü azaltılabilir. Bazı yara izlerinin altına PRP yapılabilir. Eğer iz çökükse izin altına yağ enjeksiyonu yapılabilir.

Yine rahatsız edici izlerde dermabrazyon peeling denilen işlemler tercih edilebilir. Bunlar mekanik olarak o bölgeyi tıraşlayarak yaranın alttan daha iyi iyileşmesini sağlar ya da kimyasal birtakım maddelerle aynı zımparada tıraşlıyormuş gibi hafif kontrollü yanıklar oluşturarak üstteki kötü dokuyu atıp daha iyi iyileşme göstermesini amaçlar.

Yanıklar da yara izi olarak tanımlanır. Tüm yara ve yanıklar akut dönemde tedavi edilmesi gerekir. Tedavi yanığın derecesine göre belirlenir. Yanığa yönelik antibiyotikli kremlerin yanında leke ve iz tedavisini giderecek iz kremler eklenir. 

YARA İZİ TEDAVİSİNDE EN ÇOK HANGİ YÖNTEME BAŞVURULUR?

Pratikte en çok uygulanan lazer ve zımpara işlemleri yani mekanik olarak o bölgeyi aşındırma uygulanır. Bunlarla birlikte PRP yapılabilir. Erken dönemde silikon ve iz kremleri fayda sağlar. Ancak oluşmuş bir yarayı yok etmek maalesef mümkün değildir. Cerrahi her zaman çözüm olmaz. Zaten kesilmeyle ya da çarpma, ezilme ile oluşan bir yarayı yine aynı şekilde keserek iyileştirmek aslında mantıksızdır. Sadece bazı geniş izlerde daraltmak mümkündür. 

YARA İZİ TEDAVİSİNDEN SONRA İZİN TEKRAR BELİRGİNLEŞMESİ MÜMKÜN MÜ?

Yara izi tedavisi bittikten, yara izi giderildikten sonra iz yeniden belirginleşmez.

KELOİD NEDİR?

Yara iyileşirken doku onarımı olur. İyileşme tamamlandığında ise doku onarımı durur.  Ancak keloidde bunun tam tersi gerçekleşir. İyileşme bittikten sonra doku onarımı devam eder bu yüzden iyileşen yara büyümeye başlar. Keloid karnabahar gibi yaranın sınırlanın dışına çıkar. 

Bu çok rahatsız edici genetik bir durumdur ve müdahale edilecek bir durum söz konusu değildir. Ameliyat izlerinden sonra bile gelişebilir. Vücudun bazı yerlerde görülme sıkılığı daha fazladır. Bu durumda cerrahi yapılmaz. Her kesi kabarıklığı arttırabilir. Erken dönemde silikonlarla baskı, steroidli ve kortizonlu kremler kullanılır.

Hatta bazı durumlarda iğne ile kortizonu o kabarık dokunun içerisine verip o kabarıklığı söndürmeye çalışılır. En iyi tedavi erken dönemde kabarmasın diye bası uygulamaktır. Bu iki durumda da iz normal yerindeki gibi yatışmaz kabarmaya devam eder çünkü bunlardaki bozukluk kolejenin aşırı üretilmesinden kaynaklanır. Kolejen faydalı bir şey olsa da çok üretildiği durumlarda böyle kabarık karnabahar gibi görüntüler oluşturabilir.

YARA İLK OLDUĞUNDA NE YAPILMASI GEREKİR?

İlk önce yara oluşan yeri mikroplardan arındırmak gerekir. Çünkü enfeksiyon olursa yaranın iyileşmesi gecikebilir. Dolayısıyla batikon gibi iyotlu sıvılar ile temizlenmeli, hiçbir şey bulunamazsa kolonya ya da alkol ile silinmesi gerekir.

İzin durumuna göre bir sağlık kuruluşuna gidilmesi önemlidir. Çünkü dikiş atılması gereken bir kesik ya da yara söz konusu olabilir. 

Kesilmelerde ilk atılan dikiş çok önemlidir. Dikiş materyalinin cinsi, inceliği, dikişin atılma şekli iz oluşumunda etkilidir. Dikişlerin çok sıkı bağlanması ya da yaranın çok sıkı kapatılması yaralarda doku beslenmesi bozulmasına neden olur. bu yüzden yara izi daha kötü olabilir. Bu yüzden sağlık kuruluşuna başvurulması çok önemlidir. 

DİKİŞ GEREKTİRMEYEN YARALARDA İZ OLMASIN DİYE NE YAPILIR?

Eğer sıyrık şeklindeyse pansuman ve kuruma ile kendisi iyileşir. Yani sıyrığa yakın hafif bir ayrılma varsa deri tamamen ayrılmadıysa, özel bantlar kullanılabilir. Bu bantlar deriyi daha gergin tutar ve kolay çıkmaz böylece o bölgedeki derinin üst üste getirilmesini sağlar. Bantlar belirli bir süre yara yerinde tutulur ve orada ayrılma olmadığı için o bantlarla iyileşme sağlanabilir. Hem sıyrık olduğu hem de dikiş olmadığı için daha az yara izi oluşur.

YARA İZİ OLMASIN DİYE DOKTORA DANIŞMADAN KREM KULLANILABİLİR Mİ?

Yara izlerinde her zaman dermatoloji uzmanına başvurarak krem kullanılması gerekir. Kortizon içeren ve içermeyen kremler vardır. Buna uzman yaranın durumuna göre karar verir. Kremler her ne kadar lokal uygulansa, vücuda dağılmasa da yan etkileri olabilir. Normal deride hiç kortizona gerek olmayabilir, kortizon içermeyen iz kremleri kullanılabilir. 

Yara izi tedavisinde en önemli şeylerden birisi de iz kreminin yanında güneşten korunmaktır. Yeni oluşmuş bir yarayı, izi güneşe maruz bırakırsak orada renk değişimi olabilir. İzden ziyade iz gibi görünen kalıcı bir leke kalabilir. En az bir yıl yüksek faktörlü güneş koruyucularla o bölgeyi korumak gerekir.

HANGİ VİTAMİN EKSİKLİĞİNDE YARALAR GEÇ İYİLEŞİR?

Vücudun yaraları iyileştirmesi için bazı vitaminlere ihtiyaç duyabilir. Özellikle çinko, A ve B vitaminleri, bu noktada önemli rol oynamaktadır. Bu nedenle yeterli ve dengeli beslenmek önemlidir. C vitamini de yaraların iyileşmesinde faydalı olmaktadır.


Apsny News’yi sosyal medyadan takip edin



Apsny News

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

%d blogcu bunu beğendi: