Düşüş sürecek mi? Enflasyonda ikinci yarı hesabı

Türkiye ekonomisi yılın ikinci yarısına, enflasyonda aylık bazda belirgin yavaşlama ve vergi ayarlamalarında frene basılan yeni bir dönemeçle girdi. Türkiye İstatistik Kurumu’nun Haziran 2026 verilerine göre tüketici fiyatları aylık bazda yüzde 0,99 arttı, yıllık enflasyon yüzde 32,11 oldu. Böylece aylık enflasyon yılın ilk kez yüzde 1 seviyesinin altına inerken, 2026’nın ilk altı ayındaki kümülatif fiyat artışı yüzde 17,76 olarak kaydedildi. On iki aylık ortalamalara göre enflasyon ise yüzde 32,03 seviyesinde gerçekleşti. Yılın ilk yarısındaki tablo, enflasyonun aylar arasında dalgalı ama genel olarak aşağı yönlü bir patikada ilerlediğini gösterdi.

SINIRLI YAVAŞLAMA

Haziran ayındaki yavaşlamada gıda ve ulaştırma kalemlerinin sınırlı seyri dikkat çekti. En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunda gıda ve alkolsüz içecekler aylık yüzde 0,17 artarken, ulaştırma grubunda yüzde 0,05 düşüş yaşandı. Konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar grubundaki artış ise yüzde 2,30 oldu. Bu üç grubun aylık enflasyona katkısı gıdada 0,04 puan, ulaştırmada eksi 0,01 puan, konutta ise 0,27 puan olarak hesaplandı. Ana harcama gruplarının tamamına bakıldığında Haziran ayında aylık enflasyona en yüksek katkı 0,27 puanla konuttan geldi. Lokanta ve konaklama grubu 0,23 puan, mobilya ve ev eşyası grubu ise 0,15 puanlık katkı verdi.

GIDA VE KONUT

Yıllık enflasyonda ise en büyük yük yine temel harcama kalemlerinden geldi. Haziran itibarıyla yıllık enflasyona en yüksek katkı 8,61 puanla gıda ve alkolsüz içecekler grubundan gelirken, konut 5,92 puan, ulaştırma 5,19 puan katkı yaptı. Bu tablo, yıllık enflasyonun yalnızca talep koşullarıyla değil, hane halkının zorunlu harcama sepetinde yüksek ağırlığa sahip kalemlerle de şekillendiğini ortaya koydu. Çekirdek enflasyonun yıllık yüzde 29,84 ile beklentilerin altında kalması da fiyat baskılarındaki yavaşlamanın alt göstergelerde de izlendiğini gösterdi.

ÖTV ARTIŞI OLMAYACAK

Enflasyon görünümünde Temmuz ayı için öne çıkan ikinci başlık, akaryakıt ve tütün mamullerindeki otomatik ÖTV artışının uygulanmayacak olması. Normal koşullarda her yıl Temmuz ayında akaryakıt ve tütün mamullerinde maktu ÖTV tutarları üretici fiyatlarındaki altı aylık artışa göre güncelleniyor. Bu yıl alınan kararla tütün ürünlerinde ve akaryakıtta Temmuz ayında beklenen otomatik ÖTV artışı durduruldu. Sigara ve tütün mamullerinde mevcut vergi tutarlarının korunması, akaryakıtta ise eşel mobil sisteminin kademeli biçimde sonlandırılması kararlaştırıldı.

MAAŞ ARTIŞINA YANSIYOR

Yılın ilk yarısında enflasyonun yüzde 17,76’ya ulaşması, Temmuz ayında ücret, maaş, kira ve vergi ayarlamaları açısından da kritik bir eşik oluşturdu. Haziran verisiyle birlikte memur ve emekli maaş farkları, kira artış oranları ve yılın ikinci yarısına ilişkin fiyatlama davranışları için kullanılan göstergeler de netleşti. Aylık enflasyonun yüzde 1’in altına inmesi, yıllık enflasyonda sınırlı düşüş getirse de yılın ilk yarısındaki birikimli artışın hane halkı maliyetleri üzerindeki etkisi devam etti.

DIŞ TİCARET AÇIĞI BÜYÜDÜ

Dış ticaret cephesinde ise Haziran ayı güçlü ihracat artışına rağmen ithalattaki yükseliş nedeniyle yüksek açıkla kapandı. Ticaret Bakanlığı’nın geçici dış ticaret verilerine göre Haziran ayında ihracat geçen yılın aynı ayına göre yüzde 21,9 artarak 24 milyar 940 milyon dolara çıktı. İthalat ise yüzde 23,1 artışla 35 milyar 319 milyon dolar oldu. Böylece dış ticaret hacmi yüzde 22,6 artışla 60 milyar 259 milyon dolara ulaşırken, dış ticaret açığı 10,38 milyar dolar olarak gerçekleşti. Ocak-Haziran döneminde ise ihracat yüzde 3,6 artışla 136 milyar 59 milyon dolara, ithalat yüzde 4,6 artışla 189 milyar 153 milyon dolara yükseldi. İlk altı ayda ihracattaki artışa rağmen ithalatın daha hızlı büyümesi, dış ticaret açığının ekonomide finansman ve kur dengesi açısından izlenmeye devam edeceğini gösterdi.

YENİ BASKI OLMAMALI

Piyasadaki son durum ve beklentileri yorumlayan Kurumsal İktisat Uzmanı Gülsev Duran ise, "İhracattaki artış üretim ve dış talep açısından olumlu bir sinyal verirken, ithalattaki güçlü yükseliş enerji, ara malı ve tüketim malı talebinin toplam dış denge üzerindeki baskısını koruduğunu gösterdi. Küresel tarafta ise doların seyri emtia fiyatları üzerinde belirleyici olmaya devam ediyor" dedi.

[email protected]

Kaynak: Web Özel