Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, Al Jazeera’ya yaptığı açıklamada Avrupa’nın yeni enerji arzı şoklarını karşılamakta zorlanabileceğini söyledi. Berlin’de konuşan Birol, Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıkların yalnızca Avrupa’yı değil, küresel enerji piyasalarını da etkilediğini belirtti. İran’a yönelik ABD-İsrail savaşı ve bölgedeki gemi trafiğine yönelik saldırılar, enerji sevkiyatını aksatıyor. Savaş öncesinde Avrupa’nın sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatının yaklaşık onda biri Hürmüz Boğazı’ndan geçiyordu. Sevkiyatın azalması, Avrupa’nın özellikle kış aylarında ihtiyaç duyduğu gazı daha yüksek fiyatlarla temin etme riskini artırıyor. Birol, Körfez’de bugün ateşkes sağlansa bile enerji fiyatlarındaki baskının önümüzdeki aylarda devam edebileceğini söyledi. Avrupa’nın gaz için Asya ülkeleriyle rekabet ettiğini hatırlatan IEA Başkanı, sert bir kışın fiyatları daha da yükseltebileceği uyarısında bulundu.

DEPOLAR YÜZDE 72 DOLU

Avrupa Birliği’nin doğal gaz depolarındaki doluluk oranı yüzde 72 seviyesinde. Bu oran, kış öncesinde alışılmış yüzde 90 düzeyinin oldukça altında. Uzmanlara göre aradaki fark, 10 ila 12 milyon hanenin enerji ihtiyacına karşılık geliyor. Depoların düşük seviyede olması, özellikle soğuk havalarda tüketimin hızla artması durumunda piyasadaki arz sıkıntısını ağırlaştırabilir. AB enerji bakanlarının, hane halkı ve işletmelerden gaz tüketimini azaltmalarının istenip istenmeyeceğini değerlendirdiği bildiriliyor. Enerji piyasalarını izleyen uzmanlar, depoların tamamen boşalmasının beklendiği anlamına gelmeyen bu tablonun, kış boyunca talebi karşılamayı ve fiyatları kontrol altında tutmayı zorlaştırabileceğine dikkat çekiyor.

AVRUPA DİZEL SIKINTISIYLA DA KARŞI KARŞIYA

Birol, Rusya’daki rafinerilere yönelik Ukrayna saldırılarının da dizel arzındaki daralmaya katkıda bulunduğunu söyledi. Birol’a göre Rusya’dan yapılan dizel teslimatlarının yaklaşık üçte biri kesildi. Dizel; kamyon taşımacılığı, tarım ve sanayi açısından kritik önem taşıyor. Bu alandaki arz sıkıntısı, enerji maliyetlerinin yanı sıra üretim ve nakliye giderlerini de artırabilir. Mart ayında G7 ülkelerinin stratejik rezervlerinden petrol ve dizel piyasaya sürme kararı aldığı, bu acil stokların dağıtımını IEA’nın koordine ettiği hatırlatıldı. Ancak Birol, mevcut önlemlerin yeni arz kesintilerini karşılamak için sınırlı bir tampon oluşturabileceği görüşünde.

AVRUPA’NIN ENERJİ POLİTİKASINA ELEŞTİRİ

Birol, Avrupa’nın uzun yıllar Rus enerji kaynaklarına aşırı bağımlı kaldığı ve nükleer enerjiden çok erken uzaklaştığı uyarılarının geçmişte yeterince dikkate alınmadığını söyledi. Hürmüz Boğazı’na alternatif güzergâhlar oluşturmak amacıyla Orta Doğu ülkelerinin yeni boru hatları inşa etmeye veya mevcut hatları genişletmeye yöneldiğini belirten Birol, bu çalışmaların krizden önce yapılması gerektiğini vurguladı.