ABD‘nin F-35 uçaklarının teknolojileri üzerindeki hakimiyeti Avrupalı ülkeleri bezdirdi. Aralarında Portekiz, İspanya ve İsviçre’nin de olduğu çok sayıda ülke “ulusal askeri bağımsızlığı sınırlandırdığı” gerekçesiyle F-35 uçaklarının alımını durdurdu. Diğer yandan Avrupa’nın kendi 6. Jenerasyon görünmez savaş uçağı projeleri olan FCAS ve CGAP ise ülkeler arasındaki anlaşmazlıklar, sürekli artan maliyetler ve şirket rekabetleri dolayısıyla dağılmanın eşiğine gelmiş durumda. Savunma uzmanlarına göre Avrupa’da yaşan savaş uçağı krizi kıtanın “öz kaynaklı havacılık gücü” iddiasını ciddi biçimde zayıflatabilir.
F-35 ULUSAL PROBLEM
İspanya, Portekiz ve İsviçre gibi ülkeler, F-35 programına dahil olmanın “askeri bağımsızlığı sınırladığı” gerekçesiyle projeden uzaklaşıyor. ABD merkezli Lockheed Martin’in uçak üzerindeki yazılım, görev verisi ve yedek parça denetimi Avrupa’da “egemenlik ihlali” tartışmalarını alevlendirdi. 2023 verilerine göre F-35’lerin görev kabiliyet oranı yüzde 51’e kadar düşerken, bakım maliyetleri öngörülenin iki katına çıktı. İspanya Savunma Bakanlığı, bu nedenle “kendi endüstrisine yatırım yaparak stratejik otonomiyi güçlendirme” kararı aldığını açıkladı.
ALIMLAR ASKIYA ALINIYOR
İsviçre’nin 2021’de 36 adet F-35 satın alımı için imzaladığı 6 milyar franklık anlaşma, 2025 ortasında 7 milyar frankı aşarak ulusal skandala dönüştü. Portekiz ise Mart 2025’te planlarını askıya aldı. Savunma Bakanı Nuno Melo, “Washington’daki siyasi öngörülemezlik nedeniyle yeni nesil uçak alımlarını yeniden değerlendiriyoruz” açıklamasını yaptı. Lizbon’un, Fransız-Alman ortaklığı FCAS ve Avrupa üretimi alternatiflere yöneldiği ifade ediliyor.
KITADAKİ ANLAŞMAZLIK DERİNLEŞİYOR
Fransa-Almanya-İspanya ortaklığındaki Future Combat Air System (FCAS) projesi, Fransız Dassault ve Airbus firmaları arasında liderlik çekişmesi nedeniyle durma noktasına geldi. Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, “Yıl bitmeden projeye devam edip etmeyeceğimize karar vereceğiz” açıklaması yaptı. Benzer biçimde İngiltere-İtalya-Japonya’nın yürüttüğü Global Combat Air Programme (GCAP) da, farklı ülkelerin kendi insansız destek uçaklarını geliştirmek istemesi nedeniyle maliyet krizine girdi. Eurofighter CEO’su Jorge Tamarit-Degenhardt, “Her ülke farklı entegrasyonlar isterse bu proje bütçeyi patlatır, sınırsız kaynağımız yok,” sözleriyle uyardı.
GELECEĞİN UÇAĞI TEHLİKEDE
Uzmanlara göre Avrupa’nın 100 milyar avroluk FCAS projesi de dağılmanın eşiğinde. Dassault, Almanya’nın eşit ortak olmasını reddederken, Fransa “taşıyıcı gemi uyumlu” bir platform hedefinde ısrarcı. Almanya ise İngiltere liderliğindeki GCAP’e alıcı veya insansız sistem ortağı olarak katılma seçeneğini değerlendiriyor. Uzmanlara göre bu gelişmeler, Avrupa’nın 2040’a kadar kendi savaş uçağını üretebilme hedefini tehlikeye atıyor. Analistler, “Avrupa 1980’lerdeki Eurofighter bölünmesini yeniden yaşıyor; o dönem nasıl Rafale doğduysa, bugün de benzer bir parçalanma riski var” yorumunda bulunuyorlar..
GCAP PROGRAMI İLERLEMİYOR
İngiltere, Japonya ve İtalya ortaklığındaki Global Combat Air Programme (GCAP), Avrupa’nın 6. nesil savaş uçağı hayalinin en iddialı girişimi olarak sunuluyor ancak, proje maliyet ve entegrasyon krizine sürükleniyor. Savunma yayın organı Defense Analysis Review’in raporuna göre projenin geliştirme bütçesi bile “tahminlerin çok ötesine” geçmiş durumda. Ülkeler arasındaki talep farklılıkları da maliyetleri giderek katlıyor. Diğer yandan İngiliz Savunma Bakanlığı yetkilileri, Japonya’nın geliştirdiği ARMDC-20X adlı yeni dron konseptinin diğer sistemlerle tam uyumlu olmadığını ve test aşamasında ek 2 milyar dolar yük getirdiğini de doğruladı. Uzmanlara göre bu tablo, GCAP’in 2035 hedefli teslimat takvimini en az üç yıl geciktirebilir ve Avrupa’nın “öz kaynaklı havacılık gücü” iddiasını ciddi biçimde zayıflatabilir.
Kaynak: Web Özel
Apsny News
