Από την ψευδαίσθηση στην πραγματικότητα

«Όλα όσα φανταζόμαστε ως φως»

Η Πράμπα είναι νοσοκόμα και συγκατοικεί με μια νεότερη συνάδελφό της, την Άνου. Ο άντρας της Πράμπα, που τον διάλεξε ο πατέρας της γι’ αυτήν, έχει φύγει εδώ και χρόνια στη Γερμανία και δεν επικοινωνεί μαζί της. Εν τω μεταξύ η Άνου είναι ερωτευμένη με τον Σιάζ, έναν νεαρό μουσουλμάνο και προσπαθεί να κρατήσει κρυφή της σχέση της. Μια μέρα η Πράμπα θα λάβει ένα απροσδόκητο δώρο, έναν βραστήρα ρυζιού, από τον άντρα της και θα αναστατωθεί. Όμως ένα ταξίδι τους σε μια παραλιακή πόλη, όπου συνοδεύουν τη συνάδελφό τους Παρβάτι που έχει πέσει θύμα έξωσης, θα λειτουργήσει καταλυτικά στις ζωές όλων.

Η πρώτη ταινία της Παγιάλ Καπάντια «Όλα όσα φανταζόμαστε ως φως» (All we imagine as light) που κέρδισε το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής στις Κάνες, είναι ένα υπέροχο λυρικό δράμα που συγκινεί με την απλότητα και την ειλικρίνειά του. Η Καπάντια μας βάζει βαθιά στην καθημερινότητα της πολύβουης Βομβάης. Κινηματογραφεί ρεαλιστικά, είναι σαν να βλέπουμε ντοκιμαντέρ για την ινδική μητρόπολη, την πόλη των ψευδαισθήσεων. Κι ύστερα το τοπίο αλλάζει, στο παραθαλάσσιο χωριό. Έναν τόπο όπου δεν υπάρχουν πλέον ψευδαισθήσεις αλλά τα όνειρα γίνονται πραγματικότητα, οι τρεις φίλες έρχονται κοντά στο φως, απελευθερώνονται.

Ένα νατουραλιστικό κομψοτέχνημα που φλερτάρει με το μαγικό ρεαλισμό. Και ταυτόχρονα μια ταινία απόλυτα φεμινιστική, που μιλά για τις γυναίκες στην κοινωνία της Ινδίας. Ένα υπέροχο, μικρό κινηματογραφικό θαύμα που γοητεύει.

Κάποτε στη Μασσαλία

«Και η γιορτή συνεχίζεται»

Στις 5 Νοεμβρίου 2018 δυο παλιά πενταώροφα κτίρια κατέρρευσαν ξαφνικά στο κέντρο της Μασσαλίας με αποτέλεσμα να σκοτωθούν οκτώ άνθρωποι. Το τραγικό δυστύχημα ξεσήκωσε θύελλα διαμαρτυριών εναντίον των ιδιοκτητών και του Δήμου κατηγορώντας τους για την άθλια κατάσταση στην οποία βρισκόταν τα δύο κτίρια.

Η ταινία του Ρομπέρ Γκεντιγκιάν «Και η γιορτή συνεχίζεται» (Et la fete continue!) είναι βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα που σχετίζονται με το κίνημα που δημιουργήθηκε μετά το δυστύχημα. Η Ροζά εργάζεται ως νοσοκόμα και συμμετέχει ενεργά στα κοινά. Η Αλίς είναι ηθοποιός και οργανώνει δράσεις στη γειτονιά. Ο γιος της Ροζά, ο Σαρκίς, αρμενικής καταγωγής και ιδιοκτήτης ενός καφέ, είναι ερωτευμένος με την Αλίς και οι δυο νέοι σχεδιάζουν να παντρευτούν. Ο Ανρί πατέρας της Αλίς, μόλις έχει συνταξιοδοτηθεί και προσπαθεί να επανασυνδεθεί με την κόρη του. Ο Αντόνιο, αδελφός της Ροζά, είναι βαμμένος κομμουνιστής. Η Ροζά συμμετέχει σε μια διακομματική επιτροπή που προσπαθεί να βρει κοινό τόπο και κοινό υποψήφιο για να διεκδικήσει τον Δήμο της πόλης.

Μια δυνατή ταινία, με έντονη ακτιβίστικη, πολιτική οπτική με πρωταγωνιστές τους πολίτες που διεκδικούν, αγωνίζονται και οραματίζονται. Αλλά και κριτική οπτική στην αδυναμία της Αριστεράς να βρει κοινό βηματισμό. Λέει σε κάποια συνάντηση η Ροζά: «Μόνο για το παρελθόν μιλάτε. Όλοι έχουμε ένα παρελθόν όχι πάντα ελκυστικό, σαράντα χρόνια ήττες. Οι Ανυπότακτοι (σημ.: Ανυπότακτη Γαλλία του Μελανσόν) δεν θέλουν τους Σοσιαλιστές. Οι άθεοι κομμουνιστές θέλουν να “αναστηθούν”. Οι Οικολόγοι να αλλάξουν την κοινωνία… χωρίς να την αλλάξουν. Και οι επιτροπές πολιτών δεν λερώνουν τα χέρια τους με την πολιτική. Δεν κερδίζουμε όταν κάνουμε το παν για να χάσουμε».

Ένας παράλληλος κόσμος

Η ταινία ξεκινά με μια (εσκεμμένη;) παραπλάνηση. Ένα ζευγάρι καταφθάνει στο νεκροτομείο για να αναγνωρίσει το πτώμα μιας κοπέλας που σκοτώθηκε σε δυστύχημα. Υποθέτω, ότι η πλειοψηφία των θεατών θεωρεί πως πρόκειται για τον πατέρα και τη μητέρα της νεκρής. Η εντύπωση αυτή διατηρείται κάτι όμως δεν μοιάζει να «κολλάει» καθώς το ζευγάρι φαίνεται να μην επικοινωνεί, θαρρείς και είναι δύο άνθρωποι που ενώ βρίσκονται στον ίδιο χώρο ταυτόχρονα βρίσκονται κι αλλού! Η κατάσταση θα αρχίσει να ξεκαθαρίζει όταν η μητέρα θα ακολουθήσει έναν νεαρό σε ένα παράξενο μπαρ-ταβέρνα που ονομάζεται Αρκάντια. Κι εκεί θα αρχίσουμε να αντιλαμβανόμαστε ότι πρόκειται για έναν χώρο όπου συγκεντρώνονται οι ψυχές των νεκρών. Οι οποίες ως πνεύματα ακολουθούν από κοντά τους ανθρώπους τους, αναζητώντας απαντήσεις σε κάποιες ανοιχτές εκκρεμότητες που είχαν όσο βρισκόταν εν ζωή.

Ο Γιώργος Ζώης με το «Αρκάντια» υπερβαίνει τον ορατό κόσμο που αντιλαμβάνονται οι αισθήσεις μας και επιχειρεί να «κοιτάξει» από πίσω. Εκεί όπου καραδοκούν τα κρυμμένα μυστικά που ο θάνατος τα διατήρησε κρυμμένα αλλά κάποια υπερβατική Δικαιοσύνη επιθυμεί την αποκάλυψή τους ώστε οι ψυχές των νεκρών να απελευθερωθούν. Με διακριτική φιλοσοφική προσέγγιση ο σκηνοθέτης αφηγείται μια ιστορία για τη διαχείριση της απώλειας που κινείται στα όρια της ζωής και του θανάτου. Η φύση του σεναρίου και η προσπάθεια που καταβάλει ο θεατής να καταλάβει τι συμβαίνει, δίνει στην ταινία ένα πρόσθετο ενδιαφέρον που κρατάει μέχρι το τέλος. Μέχρι τη στιγμή δηλαδή που θα λυθεί ο γρίφος!

Ενδιαφέρουσα ταινία του φανταστικού που ίσως θα μπορούσε να είναι λιγότερο φορτωμένη. Π.χ. η ερωτική σκηνή στο Αρκάντια θα μπορούσε να μην υπάρχει (κι όχι επειδή είμαι πουριτανός)!

Φαντάσματα της Ιστορίας

«Η πίστη μου στην εβραϊκή μου ταυτότητα, είναι να είμαι αλληλέγγυος με την Παλαιστίνη», λέει ο Ούντι Αλόνι, σκηνοθέτης, καλλιτέχνης και συγγραφέας, ο οποίος με το έργο του υπερασπίζεται συχνά τα δικαιώματα των Παλαιστινίων και εναντιώνεται στην κατοχή και το απαρτχάιντ που έχει επιβάλει το Ισραήλ.

«Συγχώρεση» (Forgiveness), μια ταινία που μιλάει για όλα αυτά με έναν ιδιαίτερο τρόπο. Ο Αλόνι χρησιμοποιεί τη δύναμη της τέχνης για να κάνει ακτιβισμό και να μιλήσει χωρίς περιστροφές για το Παλαιστινιακό μέσα από τους ίδιους τους ανθρώπους, ένθεν κακείθεν, που «καταδικάστηκαν» να ζήσουν μέσα στη δίνη της ιστορικής συγκυρίας που γέννησε μίσος, διχασμό και πόλεμο.

Η αφήγησή μας ξεκινά από ένα ψυχιατρείο που χτίστηκε επάνω στα ερείπια του παλαιστινιακού χωριού Ντέιρ Γιασίν το οποίο καταστράφηκε όταν στις 9 Μαΐου 1948 μια ομάδα της ισραηλινής πολιτοφυλακής εισέβαλε και σκότωσε πάνω από 100 ανθρώπους. Οι πρώτοι ασθενείς που φιλοξενήθηκαν στο συγκεκριμένο ψυχιατρείο ήταν επιζώντες του Ολοκαυτώματος. Από τα γεγονότα δημιουργήθηκε ένα θρύλος. Ότι μέχρι σήμερα οι επιζώντες επικοινωνούν με τα φαντάσματα του χωριού.

Ο Ντέιβ είναι ένας νεαρός Εβραίος που ζει στις ΗΠΑ μαζί με τον πατέρα του που είναι ένας από τους επιζώντες του Ολοκαυτώματος. Τον βλέπουμε να λογομαχεί με μια κοπέλα, παλαιστινιακής καταγωγής, που συμμετέχει σε μια διαδήλωση υπέρ της Παλαιστίνης. Μετά από λίγο καιρό ο Ντέιβ πηγαίνει στο Ισραήλ για να υπηρετήσει στο στρατό. Μια μέρα ενώ περιπολεί στη Δυτική Όχθη, τρομαγμένος από κάποιον θόρυβο πυροβολεί στα τυφλά και σκοτώνει ένα κοριτσάκι. Βουτηγμένος στις τύψεις, μεταφέρεται στο ψυχιατρείο, εκεί όπου τα θύματα του Ολοκαυτώματος «συναντούν» τα θύματα της σφαγής. Η χορήγηση ενός φαρμάκου τον βοηθά να σβήσει από τη μνήμη του το γεγονός και επιστρέφει στις ΗΠΑ. Εκεί θα συναντηθεί ξανά με την Παλαιστίνια με την οποία είχε λογομαχήσει…

Από εκεί και μετά ο Αλόνι ξεκινά μια βαθιά διερεύνηση που αναδεικνύει τα μεγάλα ηθικά διλήμματα. Η ταινία είναι μια ψυχολογική προσέγγιση του συλλογικού τραύματος του Ολοκαυτώματος, ενσωματωμένο στη σύγχρονη ιστορική συγκυρία της ισραηλινής βαρβαρότητας -που αγγίζει τα όρια της γενοκτονίας- εναντίον των Παλαιστινίων. Μέσα από αφηγηματικούς κύκλους, αναδρομές στο παρελθόν, όνειρα και πραγματικότητα, ο σκηνοθέτης συνθέτει ένα ιδιαίτερο, πανέμορφο αντιπολεμικό φιλμ. Όχι όμως ουδέτερο αλλά παίρνοντας θέση υπέρ του δικαιώματος ενός λαού να ζήσει.

Προβάλλονται επίσης

«A complete alone» του Τζέιμς Μάνγκολντ: Αρχές της δεκαετίας του 1960 και ένας 19χρονος θα αναστατώσει τη μουσική σκηνή της Νέας Υόρκης. Το όνομά του: Μπομπ Ντίλαν. Βιογραφική ταινία.

«Στην κόψη του ξυραφιού» του Χρήστου Καρακάση: Tο πρώτο ελληνικό ντοκιμαντέρ αφιερωμένο στο κουνγκ φου, με κεντρικό πρόσωπο τον δάσκαλο (SIFU) Κυριάκο Ελευθερίου.

«Λυκάνθρωπος» (Wolf Man) του Λι Γουανέλ: Ο Μπλέικ, σύζυγος και πατέρας, ξαφνικά αρχίζει να μεταμορφώνεται σε κάτι τρομακτικό!