[ad_1]

Dr. FEYZA BAYRAKTAR
@FeyzaBayraktar_
[email protected]
Son günlerde ne zaman sosyal medyayı ya da bir alışveriş sitesini ziyaret etsem pembe renkli bir şey önüme çıkıyor. Barbie filmi, başta Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere birçok ülkede tüketim çılgınlığının yeni trendi olarak kendini gösteriyor. Örneğin, şu an Amerika Birleşik Devletleri’nin birçok eyaletinde badana yapmak için pembe boya bulmak neredeyse imkânsız; çünkü birçok insan evlerini pembeye boyamak için tüm pembe renk boyaları tüketmiş durumda.
Ben Barbie filmini henüz izlemedim; fakat çocukluk yıllarımda oldukça moda olan Barbie’nin geri dönüşünün neden bu kadar abartıldığını anlamak için aklına fikrine güvendiğim yerli ve yabancı neredeyse tüm eleştirmenlerin film hakkındaki yorumlarını okudum. Okuduklarımdan çıkardığım; aslında mükemmel beden ve mükemmel hayatla özdeşleştirilen Barbie figürünün, filmde gerçek hayatın hiç de mükemmel olmayan gerçekleriyle yüzleşmesi anlatılıyormuş. Anladığım kadarıyla film- senaryo biraz zayıf bulunsa bile- yine de beğenilmiş; çünkü yıllar boyu feministlerin hedef aldığı Barbie figürü, bu sefer feminizmi de temsil ediyormuş. Film aynı zamanda Amerikan kapitalizmiyle de dalga geçiyormuş. Yani uzaktan aktivist bir yapım olarak görünüyor.
Aktivizm maskesi
Aslında tüm bunlar kulağa oldukça hoş geliyor. Açıkçası ben de filmi merak ediyorum. Özellikle de asıl uzmanlık alanımın kadın ruh sağlığı, yeme bozuklukları, beden algısı problemleri, algı ve mükemmeliyetçilik olduğu göz önüne alınırsa, Barbie filmi benim için kişisel meraktan çok mesleki merak sayılabilir.
ABD’nin en iyi okullarında psikoloji okumuş, orada yaşamış ve çalışmış biri olarak Amerikan kapitalizminin algıyı nasıl yönettiğini oldukça iyi bilirim. Dolayısıyla, Hollywood sinemasının samimiyetiyle ilgili her daim şüpheliyim. Yani aktivizm gibi görünen birçok şey, ardında kapitalizmi saklayan ve hatta besleyen bir maske de olabilir.
Film daha gösterime girmeden neredeyse tüm markaların kadın kreasyonlarına baştan aşağı pembe kombinler eklemesi, Barbie filmindeki elbiselerin de bu kreasyonlarda yer alması, ‘Barbie keki nasıl yapılır?‘ başlıklı tariflerin Instagram keşfet’de önümüze düşmesi gibi örnekleri düşünecek olursak şüphelerimde çok da haksız sayılmam sanırım.
Farklılıklar üzerinden pazarlama
Orada yaşayanlar ya da yaşamış olanlar daha iyi bilir; farklılıklara duyduğu saygı ve bireylere tanıdığı özgürlüklerle her daim övünen ve bu bakış açısını tüm dünyaya aşılama çabası içinde gibi gözüken ABD, izlediği bu politikada oldukça riyakardır. Farklılıklara duyduğu saygı kendi menfaatine çeyrek kala biter. Ve insanların sahip olduğu tüm farklılıkları kapitalizmi beslemek için rahatça kullanabilir. Film endüstrisini de bu amaçlarına kolaylıkla alet edebilir.
Örneğin, son çekilen Örümcek Adam serisinde, filmde Hintli, Hispanik, eşcinsel, siyahi, kadın, türbanlı örümcek adamlar olması, Örümcek Adam ürünlerinin daha fazla ülkede satılması için tasarlanmış gibi gözüküyor. Örümcek Adam hayranı olarak kişisel fikrimi soracak olursanız, filmin yeni versiyonu bana fazlasıyla zorlama geldi. Ben de bütün süper kahramanların erkek ve beyaz olmasından yana değilim ama Örümcek Adam ürünleri çocuklar arasında çok satıyor diye -muhtemelen- daha çok satmak adına bazıları erkek bile olmayan ama Örümcek Adam diye anılan süper kahramanlardan oluşan yeni bir seri yapmak bana yenilikçi değil, çıkarcı geldi.
LGBT ve ötekileştirme
Tabii bir de LGBT konusu var. Bugün dünyada, özellikle konservatif toplumlarda LGBT karşıtlığı var. Öte taraftan bir şeyi baskılamak ya da yargılamak var olan bir gerçekliği değiştirmediği gibi yargılanan şeyin bir grup tarafından ilginç, cazip, havalı olarak algılanmasına sebep olur. Yasaklanan birçok şeyin insana çekici gelmesi gibi…
ABD’deki eğitimim sürecinde, eğitimin zorunlu parçası olarak cinsel kimlik gelişimi ve cinsel kimlik kriziyle ilgili birçok ders aldım. Kendilerini LGBT olarak tanımlayan insanların birçoğu kendi cinsel kimliklerinin farkına varma ve bunu kabul etme süreçlerinde oldukça acı çeker. Kendi gerçekliklerini -bazen farkında olmadan- içlerinde senelerce bastırabilirler. Örneğin, evlenip çocuk sahibi olduktan sonra eşcinsel olduğunu fark eden ve bunu kabul etmekte zorlandığı gibi çevreden gizlemenin gerginliğini yaşayan insanlar var. Yani bu insanlar kendi içlerinde oldukça zor ve sancılı süreçlerden geçiyor. İnsanın en başta ailesi tarafından kabul edilmeyeceğini düşünmesi bile oldukça zor. Toplum tarafından ötekileştirilmek de oldukça acı verici. Çocukluğumdan beri hayranı olduğum Freddie Mercury’nin hayat hikayesini anlatan ‘Bohemian Rhapsody’, eşcinsel olan Freddie Mercury’nin kendi cinsel kimliğiyle ilgili yaşadığı sancılı süreçleri oldukça iyi anlatan bir film. İzlemediyseniz mutlaka izlemenizi tavsiye ederim.
Sonuç olarak, kendisini LGBT olarak tanımlayan insanlar içlerinde oldukça zor psikolojik süreçlerden geçiyor. Ve bu zorlu süreçlerden geçerken psikolojik destek almaları gerekebiliyor. Sırf bu yüzden dünyada LGBT konusunda uzman birçok ruh sağlığı uzmanı var. LGBT bir hastalık olarak tanımlandığı için değil; kendi kimliğini anlamaya çalışırken çekilen zorlukların yanısıra özellikle konservatif toplumlarda heteroseksüel olmayan biri olarak yaşamak oldukça güç olduğu için.
Ortada keyfe keder yapılmış seçimlerden ziyade, bireyin kendi gerçekliğiyle ilgili yaşadığı sancılı süreçler varken LGBT’yi dışlamak, ötekileştirmek var olan bir gerçekliği değiştirmiyor. Yani herkes heteroseksüel olmuyor. Aksine, bugünlerde konuştuğum ve aslında heteroseksüel olan birçok ergen, özellikle siyasilerin hemen her alanda olduğu gibi LGBT için de kullandığı ötekileştirici ve yargılayıcı söylemleri karşısında öfkelenip, biraz da aykırı gözükmek için kendisini eşcinsel olarak tanımlıyor. Eğer illaki ahlak bekçiliğine soyunulacaksa o zaman çalıp çırpmamak, yalan söylememek, hak yememek, adam kayırmamakla işe başlanması daha uygun olur. Sonuçta daha fazla insana ucu dokunuyor.
Yeni bir Pazar: LGBT için ürünler
Ve tabii LGBT ötekileştirildikçe kapitalizm de bu fırsatı gözeterek kendisine yeni bir pazar yaratıyor. Bugün dünyada bazı ülkelerde ve ABD’de bazı eyaletlerde 11 yaşını geçen bir kişi cinsiyetini değiştirmek isterse, ailesinden izin almadan sadece okuduğu okulun yönlendirmesiyle gerekli ameliyat veya tedavileri olup cinsiyetini değiştirebiliyor. Aile buna engel olmaya çalışırsa da çocuğa baskı yapmakla suçlanıp, ceza alabiliyor. Cinsiyetini değiştirdiği için ileriki yıllarda intihar eden birçok genç de oluyor; çünkü böyle bir şeye karar vermek için 11 oldukça küçük bir yaş. Dolayısıyla, özgürleştireceğine inandırıp esir almak bazı sistemlerin en büyük becerilerinden biri.
Bugün birçok filmde ve dizide homoseksüellikle ilgili “Aslında senaryoda olmasa da olur” dediğimiz sahneler görüyoruz. Bunun en temel sebeplerinden biri, dünyada birçok markanın LGBT kitlesini kendisine yeni bir pazar olarak görmesi ve sponsor olmak için senaryoya kendi ürününü kullanan bir eşcinsel ya da trans eklenmesini istemesi. Yani çoğu filmde izlediğimiz homoseksüel karakterlerin olduğu sahneler -zoraki sıkıştırılmış sevişme sahneleri dahil- LGBT’yi, bireysel özgürlükleri savunmak ya da ötekileştirmeyi kınamak için değil; LGBT’yi yeni bir tüketici grubu olarak esir almak için yer alıyor. Dolayısıyla, bir şey ne kadar yasaklanıp, baskılanırsa, onu fırsata çeviren birileri illaki oluyor. Ve bu fırsatçılık sanıldığından daha fazla insana zarar verebiliyor.
Birileri algıyı yönetiyor ve yönetilenler de önlerine koyulan plastik havuçların peşine takılıp farkında olmadan bir çıkara hizmet ediyor. Bir düşünceyi savunanlar için de o düşünceye karşıt olanlar için de farklı tüketim pazarları yaratılıyor. İnsanlar polarize ediliyor ve bu polarizasyondan daha fazla rant elde ediliyor. Özetle, yaşadığımız dünyada -çoğunlukla- çark bu şekilde dönüyor.
Var olan bu düzene karşı koymak neredeyse imkânsız. Ne yaparsak yapalım tuzağa düşeriz. Kuzu kılığına girmiş kurtları her zaman ayırt etmek oldukça zor. Yalnız, her şeyin göründüğü gibi olmadığını aklımızda tutar, tam olarak neye alet olduğumuz üzerinde biraz düşünebilirsek, belki daha az hasarla kurtulabiliriz.
Son olarak eklemek istediğim bir şey var. Kadın Milli Voleybol Takımımızı kazandığı başarıdan dolayı tebrik ediyor, sonu gelmeyen travmalara maruz kaldığımız bir dönemde bize bu gurur ve mutluluğu yaşattığı için teşekkür ediyorum. Ötekileştirme, polarize etme üzerinden bu sevincimizi kursağımızda bırakmaya çalışanlara da akıl fikir diliyorum.
[ad_2]
Apsny News


Geliştirenler anlattı: GTA nasıl ortaya çıktı?
Motorine 6,5 lira indirim – Diken
‘Çobanlar’ soruşturması: 1,5 trilyon liralık mala el konuldu
BUDO’nun 12 seferi iptal – Diken
Fon soruşturması: Emre Tezmen ve Taha Çakmak ek ifade verdi
Fon vurgunu: Yedi kişi daha tutuklandı
Economist’in 2027 tahmini – Diken