Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, yaptığı açıklamayla 7 Şubat 2027’de görevinden ayrılacağını duyurdu. Ekim 2027’de sona erecek sekiz yıllık görev süresini erken bitirme kararı alan Lagarde, 21 ülkenin ortak para birimi avroyu kullandığı bölgenin en önemli ekonomi kurumunun başında bulunuyor. Reuters’a konuşan bir kaynak, Lagarde’ın Fransa‘daki siyasi tartışmalara ve uluslararası meselelere daha aktif katılmak istediğini bildirdi. Ancak istifanın zamanlaması da dikkat çekiyor. Fransa’da 2027 Cumhurbaşkanlığı seçimleri yaklaşırken aşırı sağcı Marine Le Pen’in güç kazandığı bir dönemde Avrupa Birliği üye ülke hükümetleri de yeni Merkez Bankası Başkanını seçimlerden önce belirlemek istiyor.

ENFLASYON YÜKSELİYOR, FAİZ ARTIYOR

Ekonomi uzmanlarına göre Avrupa ekonomisinin temel çıkmazı, durgun büyüme ile yeniden yükselen enflasyonun aynı dönemde yaşanması. İran savaşıyla petrol ve doğal gaz fiyatlarının artması, sanayinin üretim maliyetlerini ve hanelerin enerji faturalarını yükseltti. Avro Bölgesi’nde enflasyon ağustosta yüzde 3,3’e çıkarken eylülde yüzde 3,8’e ulaştı. ECB, fiyat artışlarını durdurmak amacıyla haziran ve eylülde faiz yükseltti; temel mevduat faizi yüzde 2,5’e çıktı. Bankanın eylül tahminlerine göre avro bölgesi ekonomisi 2026’da yalnızca yüzde 0,9 büyüyecek. Buna karşılık daha pahalı krediler konut edinmeyi zorlaştırıyor, küçük işletmelerin finansman maliyetlerini artırıyor ve yatırımları sınırlıyor. ECB’nin 27 Ekim’de yayımladığı banka kredileri araştırması da şirketlere ve tüketicilere yönelik kredi koşullarının sıkılaştığını gösterdi. Uzmanlara göre Merkez Bankasının enflasyonla mücadele için kullandığı faiz politikası, enerji krizinin yükünü ücretliler, borçlular ve küçük işletmeler üzerinde ağırlaştıran bir mekanizmaya dönüşüyor.

FRANSA’DA BORÇ KRİZİ BÜYÜYOR

Avrupa’nın ikinci büyük ekonomisi Fransa’daki siyasi ve mali belirsizlik, Lagarde’ın istifasının merkezindeki diğer gelişme. Ülkenin büyüyen kamu borcu ve bütçe açıkları nedeniyle yatırımcıların talep ettiği faiz yükselirken Fransız devlet tahvillerinin Alman tahvillerine göre risk farkı genişledi. Le Monde yayın organına göre Fransa’nın borçlanma maliyetleri yaklaşık çeyrek yüzyılın en yüksek düzeyine ulaştı. Avrupa’nın ekonomi yönetiminde tartışılan başlıca seçenekler ise bütçe açıklarının kamu harcamaları kısılarak azaltılması, vergi gelirlerinin artırılması ve Merkez Bankasının tahvil piyasasına müdahalesi. Avrupa Parlamentosu’ndaki sol gruplarda kamu borcunun ECB’nin elindeki bölümünün silinmesi de tartışılıyor. Buna karşılık mali disiplin yanlısı hükümetler, harcamaların sınırlandırılmasını savunuyor. ECB’nin elinde aşırı piyasa baskısına karşı geliştirilmiş Tahvil Aktarım Koruma Aracı bulunsa da bu mekanizmanın Fransa için kullanılması henüz kesinleşmiş değil. Le Monde’a göre krizin toplumsal boyutu ise belirgin: Kamu borcunu azaltma gerekçesiyle sosyal harcamaların kısılması, sağlık, eğitim ve sosyal güvenlik hizmetlerinden yararlanan geniş halk kesimlerini doğrudan etkileyecek.

AVRUPA FAİZ, YATIRIM VE BORÇ ARASINDA SIKIŞTI

Lagarde’ın yerine eski Hollanda Merkez Bankası Başkanı Klaas Knot ile eski İspanya Merkez Bankası Başkanı Pablo Hernández de Cos’un isimleri öne çıkıyor. Knot daha sıkı para politikasıyla ilişkilendirilirken Avrupa hükümetleri arasındaki pazarlıkta ülkelerin ekonomik öncelikleri de belirleyici olacak. ECB, enflasyonun kalıcı hale gelmesini önlemek için gerektiğinde yeni faiz artışları yapılabileceğini savunuyor. Bankanın eylül açıklamasında önerdiği yapısal çözümler arasında Avrupa ortak pazarındaki düzenlemelerin uyumlaştırılması, enerji dönüşümünün hızlandırılması, sermaye piyasalarının bütünleştirilmesi ve kamu maliyesinin güçlendirilmesi bulunuyor. Ancak yüksek enerji fiyatları, sanayide rekabet kaybı ve ağırlaşan borçlanma maliyetleri karşısında bu önlemlerin kısa vadede nasıl sonuç vereceği belirsiz. Avrupa’nın önündeki temel çelişki, fiyatları düşürmek için ekonomik faaliyeti baskılayan faiz politikası ile büyümeyi canlandırmak için gereken yatırım ve kamu harcamaları arasındaki gerilim.