Türkiye, yüksek enflasyonla mücadele ederken bu kez küresel enerji piyasalarından kaynaklanan yeni bir maliyet baskısıyla karşı karşıya. Merkez Bankası’nın 30 Ekim’de yayımladığı Para Politikası Kurulu toplantı özetine göre, Brent petrolün varil fiyatı eylülde ortalama 117 dolar olurken, ekimin ilk 20 gününde yaklaşık 127 dolara yükseldi. Petrolün uzun süre yüksek seviyelerde kalması, enflasyondaki düşüşü yavaşlatabilecek önemli risklerden biri olarak görülüyor.

YÜZDE 49 ARTTI

Türkiye’nin enerji ithalatına ödediği tutar tehlikenin boyutunu gösteriyor. TÜİK verilerine göre, 2025 yılının eylül ayında enerji ithalatına 4 milyar 539 milyon dolar ödenirken, bu tutar 2026’nın aynı ayında 6 milyar 775 milyon dolara çıktı. Böylece bir yıllık artış yüzde 49,3 olurken, yalnızca bir aylık faturadaki fark 2 milyar 236 milyon dolara ulaştı.

BEDELİ 4,7 MİLYAR DOLAR

Türkiye, 2025 yılında yaklaşık 31,9 milyon ton ham petrol ithal etti. Bu miktar yaklaşık 234 milyon varile karşılık geliyor. İthal edilen miktarın değişmediği varsayıldığında, petrolün varil fiyatındaki her 10 dolarlık artışın yıllık brüt maliyeti yaklaşık 2,34 milyar dolar yükseliyor. Fiyatın 20 dolar artması ise 4,68 milyar dolarlık ilave ödeme anlamına geliyor. Üstelik bu hesaplamaya ithal edilen benzin, motorin ve diğer petrol ürünleri dahil değil.

37,5 MİLYAR DOLAR OLUR MU?

Brent petrolün varil fiyatının 100 dolar olması durumunda Türkiye’nin yıllık ham petrol ithalat maliyeti 23,4 milyar dolar seviyesinde kalırken, fiyatın 120 dolara yükselmesiyle bu tutar 28,1 milyar dolara çıkıyor. Yalnızca 20 dolarlık artış, yıllık faturaya 4,7 milyar dolarlık ek yük getiriyor. Brent petrolün 140 dolara ulaşması halinde maliyet 32,8 milyar dolara yükselirken, 100 dolarlık senaryoya göre fark 9,4 milyar doları buluyor. En yüksek fiyat senaryosu olan 160 dolarda ise Türkiye’nin yıllık ham petrol ithalat faturası 37,5 milyar dolara ulaşıyor.

MALİYET BASKISI BÜYÜYOR

Petroldeki artışın günlük yaşama en hızlı yansıdığı alanlardan biri akaryakıt. Bir varil petrol yaklaşık 159 litreye karşılık geliyor. Dolar kurunun 50 lira olduğu varsayımıyla, petrolün 100 dolardan 120 dolara yükselmesi ham petrolün litre başına maliyetini yaklaşık 6,29 lira artırıyor. Fiyat 140 dolara çıktığında bu fark 12,58 liraya, 160 dolarda ise 18,87 liraya ulaşıyor. Petrolün pahalanması yalnızca araç sahiplerini ilgilendirmiyor. Traktörlerin kullandığı mazottan ürünlerin tarladan markete taşınmasına kadar birçok aşamada akaryakıt maliyeti bulunuyor.

ASIL TEHLİKE KALICI OLMASI

Merkez Bankası’nın son verilerine göre eylülde enerji fiyatları aylık yüzde 6,25 artarken, yıllık tüketici enflasyonu yüzde 29,73 seviyesine geriledi. Ancak petrol fiyatlarının yüksek kalması, enflasyondaki düşüşü zorlaştırabilecek yeni bir maliyet baskısı oluşturuyor.