Yakıt ve işçilik ucuz, balıkçılar Afrika'da ne yapıyor?

Türkiye’deki balık unu fabrikalarının Abhazya, Gürcistan ve Umman'a taşınması ve Türk tekne filosunun da yüzde 30’unun Afrika sularında avlanması tartışmaları da beraberinde getirdi. Balık unu fabrikalarında hamsi kurutularak iç organları ile un haline getiriliyor. Türkiye'de 1 milyon tonun üzerinde balık avcılığı yapılıyor ve bunların 900 bin tonu balık unu fabrikalarına gittiği biliniyor. Bu fabrikalardan 35 tane bulunuyor. Kota getirilmesinin ardından balık fabrikaları da maliyetleri düşürmek için Karadeniz'e kıyı ülkelere taşınmaya başladı. Burada ucuz işçilik de oldukça fazla. Sektör uzmanları bu durumu değerlendirdi.

BALIK ÇEŞİTLİLİĞİ AZALIYOR

Denizcilik Uzmanı Zafer Murat Çetintaş, Türk gemilerinin de okyanuslardan payını almaları gerektiğinin altını çiziyor. Uluslararası sulardaki balıkçılığın giderek gırgır avcılığına döndüğünü anlatan Çetintaş, "Türk karasularında yeterli oranda balık yok. 126 çeşit balıktan deniz kirliliği ve 56 kirletici parametre yüzünden sadece 6 çeşit balık kaldı" dedi. Balık unu ve yağı fabrikalarının taşınması konusunda konuşan Çetintaş, "Denizlerimizde 1 milyon ton hamsi avlayıp balık unu fabrikalarına veriyorduk. Vatandaşlar, 300 liraya hamsi yerken, balık unu fabrikalarına kilosu 10-20 liradan veriliyor. Türk balıkçıları dünya denizlerinde olmalı. Orada yakıt ve işçilik ucuz. Bu uluslararası sularda hakimiyetimizin de bir göstergesi. Çoğu balıkçı ise direkt taşınmak yerine kiralama ya da ortaklık yöntemi ile balık unu ve yağı fabrikalarına iş yapıyor" şeklinde konuştu.

AV BASKISINA DİKKAT

İzmir Ticaret Odası Balıkçılık ve Su Ürünleri Meslek Komitesi Başkanı Mehmet Şahin Çakan, bu fabrikaların yurt dışına taşınmasının faydalı olduğunu belirterek, şu açıklamalarda bulundu:

"Öncelikle, kendi öz kaynaklarımızı yok etmiyoruz, denizlerimizin sürdürülebilirliği için doğru bir karar. İkincisi elliye yakın büyük avcı filoları Türkiye'den çıktığı zaman av baskılarını da azalttılar. Bu gemilerin Türkiye'den çıkması, hem yurt dışında balık unu ve yağına katkı sunulması, hem orada işlenen ürünlerin de Türkiye'ye gelip kullanılması çok doğru bir karar. Gürcistan ve Abhazya yıllardan beri kullanılan bir av sahası. Karadeniz, göç balıklarının olduğu bir yer. Yani hamsiden 2-3 ay faydalanabilirsiniz. Ocak-Şubat'ta Marmara'da devam ediyor sonra tüm yük Ege'ye biniyor. Ege'de de çok açılamıyorsunuz Yunan sahasına denk geliyorsunuz."

ENDÜSTRİYEL TEKNELER GİDİYOR

Sarıyer Belediyesi Balıkçılık ve Su Ürünleri Birim Sorumlusu ve Su Ürünleri Mühendisi Dr. İrem Köse Reis, konuyla ilgili şu açıklamalarda bulundu:

"Türkiye denizlerindeki balık stokları, iklim değişikliği, aşırı av baskısı ve çevresel kirlilik nedeniyle yıllar içinde önemli ölçüde azaldı. Bu durum, endüstriyel balıkçı teknelerinin Moritanya başta olmak üzere Afrika’nın zengin balıkçılık sahalarına yönelmesine neden oldu. Ayrıca balık unu ve yağı işleyen bazı fabrikaların ham madde teminindeki güçlükler, artan maliyetler ve vergisel avantajlar sebebiyle yurt dışına taşınabiliyor. Bu gelişme, filoların Afrika’ya yönelmesini tetikleyen önemli bir diğer etkendir."

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ŞART

Türkiye’nin Afrika ülkeleriyle yaptığı uluslararası avcılık anlaşmalarına da değinen Reis, balıkçılarla yapılan görüşmelerde; av giderlerinin ciddi oranda arttığı, tekne satış fiyatı ile perakende satış fiyatı arasında büyük fark bulunduğu sıkça dile getirdiklerini kaydetti. Hatta bu nedenle uzak deniz balıkçılığı giderek artıyor. "Bu eğilimin tersine çevrilebilmesi için deniz kaynaklarının sürdürülebilir şekilde yönetilmesi ve yerel balık stoklarının korunup yeniden güçlendirilmesi gerekiyor" diyen Reis, yerel avcıları desteklemenin de önemine değindi ve devam etti:

YEREL BALIKÇILAR NE YAPACAK?

"Karasularımızda avlanan gemilere yakıt desteği verilmesi, karaya çıkarma primleri uygulanması, hibe programları düzenlenebilir. Afrika’da avlanabilecek Türk gemisi sayısının belirlenmesi, stoklar üzerindeki baskının kontrol altına alınmasına katkı sağlayabilir. Afrika açısından; yabancı filoların artan avcılığı, ekosistem üzerindeki baskıyı artırabilir ve yerel balıkçıların geçim kaynaklarını tehdit edebilir. . Türkiye açısından balıkçılığın Afrika’ya kayması, iç piyasaya sunulan yerli balık miktarının azalmasına neden olacaktır. Balık unu ve yağı işleme tesislerinin yurt dışına taşınmasıyla birlikte arzın daha da daralması mümkün."

[email protected]

Kaynak: Web Özel