14 risk faktörünü ortadan kaldırarak demanstan korunabilirsiniz — Diken

Uzmanlar ‘değiştirilebilir’ demans risk faktörlerini belirledi.

Görme kaybı ve yüksek kolesterolün demans geliştirme olasılığını artırdığını belirten yeni bir rapora göre, demans vakalarının neredeyse yarısı 14 risk faktörünün ele alınmasıyla geciktirilebilir veya önlenebilir.

27 demans uzmanından oluşan Lancet Komisyonu, daha önce demans vakalarının %40’ından 12 yaşam tarzı zorluğunun sorumlu olduğunu tespit etmişti. Bunların başında işitme kaybı, erken yaşta yetersiz eğitim ve ileriki yaşlarda sosyal izolasyon geliyordu.

Görme kaybı ve yüksek kolesterolün de risk faktörleri arasına eklenmesiyle birlikte dünya genelinde  demans hastası sayısının 2019’da 57 milyondan 2050’ye kadar 153 milyona çıkması bekleniyor.

University College London’dan baş rapor yazarı Gill Livingston “Yeni raporumuz, demans riskini azaltmak için yapılabilecek ve yapılması gereken çok daha fazla şey olduğunu ortaya koyuyor. Harekete geçmek için asla çok erken veya çok geç değil, hayatın herhangi bir aşamasında etki yaratma fırsatları var” diyor.

2017’de Lancet Komisyonu, demans vakalarının %35’inden sorumlu tuttuğu dokuz yaşam tarzı faktörünü vurguladı. Rapor 2020’de güncellendiğinde üç riskli davranış daha eklendi. Yani şu anda 14 değiştirilebilir risk faktörü var:

• Daha düşük eğitim seviyeleri
• İşitme kaybı
• Yüksek tansiyon
• Sigara içmek
• Obezite
• Depresyon
• Fiziksel hareketsizlik
• Diyabet
• Aşırı alkol tüketimi
• Travmatik beyin hasarı
• Hava kirliliği
• Sosyal izolasyon
• Görme kaybı
• Yüksek kolestorol

Orta yaşta yüksek kolesterol ve ileri yaşta tedavi edilmeyen görme kaybı, demans vakalarının sırasıyla yaklaşık %7 ve %2’sinden sorumlu.

Lancet Komisyonu, demans için yüksek genetik risk taşıyor olsanız bile, bu endişelerin mümkün olan en kısa sürede ele alınmasını öneriyor.

Livingston, “Düzenli egzersiz, sigara içmeme, orta yaşta bilişsel aktivite ve aşırı alkolden kaçınmayı içeren sağlıklı yaşam alışkanlıkları yalnızca demans riskini azaltmakla kalmaz, aynı zamanda demansın başlangıcını da geciktirebilir” diyor.

Çarşamba günü Philadelphia’da düzenlenen Alzheimer Derneği Uluslararası Konferansı’nda sunulan yeni raporda ise demans riskini azaltmaya yardımcı olabilecek 13 öneri yer alıyor. Bu öneriler, sırasıyla şu şekilde:

• Herkesin kaliteli bir eğitim almasını sağlayın ve beyin sağlığını korumak için orta yaşta uyarıcı aktiviteleri teşvik edin.
• İşitme cihazlarına ihtiyaç duyan kişiler için bunları erişilebilir hale getirin ve işitme kaybını azaltmak için zararlı gürültüye maruziyeti azaltın.
• Depresyonu tedavi edin.
• Temaslı sporlarda ve bisikletlerde kask ve baş korumasının kullanımını destekleyin.
• Sporcuların ve spor salonuna gidenlerin demans geliştirme olasılığı daha düşük olduğundan egzersizi teşvik edin.
• Eğitim kampanyaları, fiyat artışları ve halka açık yerlerde sigara içmenin kısıtlanması yoluyla sigara içmenin yaygınlığını azaltın.
• Özellikle 40 yaş ve üzeri yüksek tansiyonu düşürün.
• Orta yaştan itibaren yüksek kolesterolü tespit ve tedavi edin.
• Sağlıklı kilonuzu koruyun ve obeziteyi mümkün olduğunca erken tedavi edin; bu aynı zamanda diyabetin önlenmesine de yardımcı olur.
• Aşırı tüketim risklerine ilişkin farkındalığın artırılması yoluyla alkolün kötüye kullanımını azaltın.
• Destekleyici topluluk ortamlarına öncelik verin ve aktivitelere katılımı kolaylaştırarak sosyal izolasyonu azaltın.
• Görme kaybının taranması ve tedavisinin herkes için erişilebilir olmasını sağlayın.
• Hava kirliliğine maruziyeti azaltın.

Yeni bulgu: Kalp damar rahatsızlıkları demans için risk faktörü

10 dakikalık beyin taraması demansı erken tespit edebilir