[ad_1]
AYŞEGÜL KASAP
[email protected]
@aysegul_kasap
İfade Özgürlüğü Derneği’nin (İFÖD) raporu kamu yararı içeren haberlerin ‘keyfi’ olarak nasıl engellendiğini gözler önüne sererken Anayasa Mahkemesi’nin de (AYM) kendi kararlarını uygulamayarak sansüre kapı araladığını ortaya koydu: “AYM, ağır ifade ve basın özgürlüğü ihlalleri karşısında sulh ceza hakimliklerinin gölgesinde çaresiz bir şekilde karanlığa gömülmüş, tamamen etkisiz bir iç hukuk yolu mekanizmasına dönüşmüştür. Kontrolü ise tamamen sulh ceza hakimliklerinin eline bırakmıştır.”
İFÖD raporda kendisine uygulanan sansüre de yer verdi. Raporu hazırlayan isimlerden İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yaman Akdeniz Diken’e şöyle konuştu: “Rapordaki çok sayıda örnekle beraber sansürün verdiği kalıcı zararın toplumsal hafızadan tamamen silinmemesini sağlamayı hedefliyoruz. Fakat, bu sene içinde iki farklı kararla İfade Özgürlüğü Derneği’inin web sitesinde yer alan EngelliWeb bölümü erişime engellendi. Üstüne bir de 2021 raporumuz engellendi. Dolayısıyla, sansürü belgeleme işi de her geçen yıl daha da zorlaşıyor.”

Prof. Akdeniz ve uzman araştırmacı Ozan Güven tarafından hazırlanan rapora göre 2022 sonu itibariyle 5651 Sayılı Kanun ve diğer hükümlere istinaden uygulanan erişim engelleri şöyle:
- 137 bin 717 web sitesi
- 150 bin URL adresi
- 9 bin 800 Twitter hesabı
- 55 bin 500 tweet,
- 16 bin 585 YouTube videosu
- 12 bin 000 Facebook içeriği
- 11 bin 150 Instagram içeriği

Grafik, Türkiye’de sansürün her geçen yıl arttığını ortaya koyuyor.

Grafikte de görüldüğü üzere 25’ten fazla farklı kurum ve kuruluşa çeşitli düzenlemeler altında erişim engelleme yetkisi veya talep etme yetkisi verildi. Bu yetkilerin çoğu ‘idari tedbir’ yoluyla ve yargı onayı şartı aranmadan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu veya Erişim Sağlayıcıları Birliği’ne gönderilerek kullanılıyor.
Kamu yararına haberlere ‘kişilik hakları’ bahanesiyle engel
Türkiye’deki haber sitelerine gelen erişim engellerine sayısal olarak değil niteliksel olarak baktığımızda Cumhuriyet, Evrensel, BirGün, Diken ve Sendika.Org gibi haber sitelerine daha fazla siyasi nitelikli kararlar gönderildiği görülüyor.
Diken hukuki itirazlarda önde
Burada en önemli faktör sitelerin haberi kaldırmadan önce hukuki yollarla sansürle mücadele etmesi. Rapor bu konuda Diken’in bayrağı önde götürdüğünü ortaya koyuyor.
2022’de AYM Diken’in hukuki itirazlarından sonra haber sitelerine getirilen erişimin engellenmesi kararlarının ifade ve basın özgürlüğü ihlali olduğuna ilişkin başvurusunu haklı bulmuştu.
AYM hak ihlallerinin yapısal sorundan kaynaklandığını belirterek, ‘pilot karar usulü’nün uygulanmasına, ‘yapısal sorunun giderilmesi için keyfiyetin TBMM’ye bildirilmesine’ karar vermişti.
Meclis AYM’nin kararını görmezden geldi. Profesör Akdeniz son durumla ilgili olarak “AYM, kendi pilot kararını bir türlü uygulamaya koymadı ve ‘kişilik hakları ihlalleriyle ilgili’ başvuruları bekletmeke devam ediyor. Bir diğer taraftan sulh ceza hakimlikleriyse karar vermeye devam ediyor” dedi.
AYM’nin pilot karar uygulaması kapsamına aldığı 338 farklı başvuruya baktığımızda Diken 73 başvuruyla birinci sırada yer alıyor. Diken’i 35 başvuruyla BirGün ve 32 başvuruyla Gazete Duvar takip ediyor.

Keyfiliğin sorumlusu AYM
Rapora göre üst düzey siyasetçiler ya da onlara yakın isimler ‘kişilik hakları ihlali’ gerekçesiyle haberleri kaldırtıyor. Haberi kaldırtan sulh ceza hakimlikleriyse hangi kişilik haklarının ne şekilde ihlal edildiğini açıklamıyor.
İFÖD ‘keyfiliğin’ ana sorumlusu olarak da AYM’yi işaret etti: “Anayasa Mahkemesi 2021 ve 2022 yıllarında 561 sayılı Kanun’un 8/A maddesi ile ilgili herhangi bir karar vermemiş, 2021 yılında sadece Keskin Kalem Yayıncılık ve Ticaret A.Ş. (Diken) ve diğerleri başvurusuyla ilgili kararını vermiş, 2022 yılınıysa tamamen boş geçmiştir. Hatta 2022 raporumuzun sonuçlandığı Temmuz 2023 itibarıyla da Anayasa Mahkemesi ne 8/A maddesiyle ilgili önünde uzun yıllardır bekleyen başvuruları karara bağlamış, ne de 9’uncu maddeyle ilgili pilot kararının gereğini yerine getirmiştir.“
‘Yüksek yargı mağlup düştü’
Raporda kontrolün tamamıyla sulh ceza hakimliklerinde olduğu vurgulandı: “İnternet arşivleri genel olarak kamuyu yakından ilgilendiren ve kamuda yolsuzluk, taciz ve cinsel saldırı ve kadın cinayetleri haberlerinden arındırılmaya başlanmıştır. Bir başka deyişle, 2022 raporumuzda da örneklerle gösterdiğimiz gibi ‘gerçeğin haber yapılması’ sulh ceza hakimlikleri tarafından engellenmektedir. Anayasa Mahkemesi ise, ağır ifade ve basın özgürlüğü ihlalleri karşısında sulh ceza hakimliklerinin gölgesinde çaresiz bir şekilde karanlığa gömülmüş, tamamen etkisiz bir iç hukuk yolu mekanizmasına dönüşmüştür. Kontrolü ise tamamen sulh ceza hakimliklerinin eline bırakmıştır. Hukuk sistemi tamamen alt üst olurken, sulh ceza hakimliklerinin kontrolü altındaki yapıda, istisnasız tüm üst düzey kamu şahsiyetlerinin kişilik hakları ihlal edilmiş, lekelenmemeleri sağlanmıştır. Dolayısıyla, mevcut yapıda herhangi bir ölçü kalmamış, yüksek yargı, sulh ceza hakimliklerine mağlup düşmüştür.“
2021 sansür raporu: ‘Büyüklerimiz’ çok incinmiş 🙂
2021 sansür raporu: Üst düzey kamu şahsiyetlerinin incinen itibar, onur ve haysiyet yılı
Sansür raporlandı: 14 yılda 467 bin siteye erişim engeli (2020)
[ad_2]
Apsny News


Geliştirenler anlattı: GTA nasıl ortaya çıktı?
Motorine 6,5 lira indirim – Diken
‘Çobanlar’ soruşturması: 1,5 trilyon liralık mala el konuldu
BUDO’nun 12 seferi iptal – Diken
Fon soruşturması: Emre Tezmen ve Taha Çakmak ek ifade verdi
Fon vurgunu: Yedi kişi daha tutuklandı
Economist’in 2027 tahmini – Diken