Doğu Akdeniz’de Türkiye ile Yunanistan arasında yeni bir deniz geriliminin işaretleri ortaya çıktı. Gerilimin merkezinde, Girit ile Kıbrıs arasında kurulması planlanan Great Sea Interconnector (GSI) adlı elektrik bağlantı projesi bulunuyor. Avrupa Birliği tarafından desteklenen proje kapsamında deniz tabanına yüksek gerilim elektrik kablosu döşenmesi planlanıyor. Projenin araştırma çalışmalarını yürütecek Fransız bayraklı Abeille Marengo adlı gemi, Girit’teki Heraklion Limanı’nda bekliyor. Yunanistan geminin araştırma faaliyetleri için NAVTEX yayımladı. Ancak Ankara, araştırmaların bir bölümünün Türkiye’nin kıta sahanlığı içerisinde kaldığını belirterek çalışmalara izin verilmediğini açıkladı. Dışişleri Bakanlığı, Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin (GKRY) yayımladığı seyir duyurularının Türkiye tarafından iptal edildiğini bildirdi. Ankara, 18 Mart 2020’de Birleşmiş Milletler’e bildirilen kıta sahanlığı sınırlarını hatırlatarak Türkiye’nin izni olmadan bu bölgede araştırma yapılamayacağını vurguladı.

FRANSIZ GEMİSİ BEKLENİYOR

Fransız gemisinin Girit’ten ayrılarak Kasos (Kaşot) Adası çevresinde araştırmalara başlaması bekleniyor. Böylece daha önce Türkiye ile Yunanistan arasında askeri hareketliliğe neden olan bölge yeniden gündeme gelecek. Aynı elektrik bağlantı projesi Temmuz 2024’te de Türkiye ile Yunanistan arasında ciddi bir deniz krizine neden olmuştu. O dönemde İtalyan bayraklı “Levoli Relume” adlı araştırma gemisi, Girit ile Kıbrıs arasındaki elektrik kablosunun güzergahını belirlemek amacıyla Kasos ve Kerpe adalarının güneyinde deniz tabanı araştırmaları yürütüyordu.

GEREKÇE KITA SAHANLIĞI

Türkiye, araştırmaların kendi kıta sahanlığına girdiği gerekçesiyle bölgeye savaş gemileri gönderdi. İlk aşamada iki firkateyn ve bir korvetin bulunduğu bölgede daha sonra iki füze botu da görevlendirildi. Yunanistan da araştırma gemisini korumak ve gelişmeleri takip etmek üzere savaş gemilerini bölgeye gönderdi. Böylece iki ülkenin donanmaları yaklaşık 40 saat boyunca karşı karşıya geldi. Diplomatik temasların ardından gerilim düşürüldü ve İtalyan araştırma gemisi çalışmalarını tamamlayarak bölgeden ayrıldı. Kasos çevresindeki gerginlik Ağustos 2024’te yeniden gündeme geldi. “Levoli Relume” araştırma gemisinin bölgeye dönmesi üzerine Türk ve Yunan donanmaları gelişmeleri yakından takip etti. Bu kez Yunan firkateyni ve sahil güvenlik unsurları araştırma gemisine eşlik ederken Türk firkateyni de bölgede bulundu. Ancak iki taraf arasında temmuz ayındaki gibi bir askeri hareketlilik yaşanmadı.

FRANSA’NIN DEVREYE GİRMESİ DENGELERİ DEĞİŞTİREBİLİR

Yeni gelişmede dikkat çeken unsur, araştırma gemisinin Fransız bayrağı taşıması. Önceki krizlerde araştırma gemisi İtalya bayrağı altında faaliyet gösterirken bu kez doğrudan Fransa’nın dahil olduğu bir proje söz konusu. Yunanistan ile Fransa arasında savunma alanında yakın işbirliği bulunması, gelişmenin diplomatik ve askeri boyutunu daha da önemli hale getiriyor. Yunan basınında yer alan haberlere göre araştırmaların insansız deniz araçları ve uzaktan kumandalı sistemlerle yürütülmesi, olası bir deniz krizinin önüne geçmek için değerlendirilen seçenekler arasında.