Η λογοτεχνία και η ζωή

Καουτέρ Αντιμί «Με άνεμο κακό», μετάφραση: Έφη Κορομηλά, εκδόσεις Πόλις, 2024

Μετά το εξαιρετικό «Τα πλούτη μας» (μτφ. Έφη Κορομηλά, εκδ. Πόλις, 2018), η αλγερινή συγγραφέας έρχεται με αυτό το βιβλίο να συμπυκνώσει όλη την ιστορία της χώρας της στη διάρκεια ενός αιώνα, θέτοντας ταυτόχρονα κρίσιμα ερωτήματα για το νόημα, το βάρος, τη λειτουργία, τις επιλογές της λογοτεχνίας. Και της σχέσης της με τη ζωή.

Εδώ έχουμε επίσης μια πραγματική ιστορία: την ιστορία του παππού και της γιαγιάς της Αντιμί, των ανθρώπων στους οποίους η συγγραφέας αφιερώνει το βιβλίο της. Όλα ξεκινούν τον Σεπτέμβριο του 1972, όταν ο αλγερινός συγγραφέας Σαΐντ Μπ. παρουσιάζει το βιβλίο του, ένα βιβλίο που θα χαιρετιστεί ως «το μεγάλο αλγερινό μυθιστόρημα», θα μεταφερθεί στον κινηματογράφο, θα γίνει μεγάλη επιτυχία. Το βιβλίο αφηγείται την ιστορία της Λεϊλά και του Ταρέκ.

Μόνο που οι ίδιοι πρωταγωνιστές, ο Ταρέκ και η Λεϊλά (που είναι πραγματικά πρόσωπα), αντιλαμβάνονται ότι το βιβλίο διαστρεβλώνει την πραγματικότητα, την πραγματικότητά τους, και, στην ουσία, τους καταστρέφει τη ζωή. Και μάλιστα παρά το ότι ο Ταρέκ, η Λεϊλά και ο Σαΐντ Μπ. ήταν παιδικοί φίλοι, έχουν μεγαλώσει μαζί στο μικρό χωριό Ελ Ζαχρά.

Έτσι, ξεκινάει ένα τεράστιο φλας μπακ που αρχίζει από τη δεκαετία του 1920, στο μικρό αλγερίνικο χωριό όπου τα τρία μικρά παιδιά παίζουν, ζουν, μεγαλώνουν μαζί. Μια ιστορία που θα φτάσει μέχρι το τέλος του αιώνα, καθώς οι τρεις ζωές συγκλίνουν και αποκλίνουν, ενώ τα πάντα γύρω τους αλλάζουν, αλλάζοντας συνάμα και αυτούς τους ίδιους: παγκόσμιος πόλεμος, αποικιοκρατία, επανάσταση για την ανεξαρτησία, τα δύσκολα χρόνια της ανεξαρτησίας, η μετανάστευση, η νίκη των ισλαμιστών στις εκλογές, ο εμφύλιος πόλεμος και άλλα πολλά. Κάποια στιγμή, μάλιστα, παρακολουθούμε τον Τζίλο Ποντεκόρβο να γυρίζει τη Μάχη του Αλγερίου, με τον Ταρέκ να δουλεύει στην ταινία.

Πρόσωπο-κλειδί, η Λεϊλά. Η στιγμή που η συγγραφέας τής δίνει φωνή είναι κρίσιμη για το βιβλίο: είναι η στιγμή που το κεντρικό πρόσωπο της ιστορίας λέει τη δική του αλήθεια («και επιτέλους, επιτέλους, η Λεϊλά μπόρεσε να αφηγηθεί»). Και τότε όλα, τα γεγονότα, τα ερωτήματα, τα συναισθήματα, φωτίζονται αλλιώς.