Almanya Şansölyesi Friedrich Merz’in Avrupa Birliği’nin 2028-2034 bütçesini Ukrayna’ya mali destek şartına bağlama girişimi, üye ülkeler arasında yeni bir anlaşmazlık yarattı. Merz, Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa’ya gönderdiği mektupta, Ukrayna’nın 2027’de karşılaşacağı 70 milyar avroluk finansman açığının kapatılmasına bütün AB üyelerinin katılmasını istedi. AB’nin bu açığın yaklaşık 45 milyar avrosunu karşılaması öngörülürken Merz, ortak katkı sağlanmadan diğer mali konuların görüşülmesine karşı çıktı. Slovakya Başbakanı Robert Fico, Berlin’in tutumunu “şantaj” olarak nitelendirerek Almanya ile aynı veto hakkına sahip olduklarını hatırlattı. Çekya Başbakanı Andrej Babiš de AB bütçesinin engellenmesinin Ukrayna’ya ayrılacak kaynakları da durduracağını söyledi. Slovakya, Çekya ve Macaristan daha önce Ukrayna için kararlaştırılan 90 milyar avroluk ortak krediye katılmama hakkı elde etmişti.

AB BÜTÇESİNDE VETO TEHDİDİ

Merz’in girişimi, Almanya’nın AB’nin en büyük bütçe katkı sağlayıcısı konumunu Ukrayna finansmanında baskı aracı olarak kullandığı tartışmasını başlattı. Fico, Rusya ile ilişkilerin sürdürülmesini savunurken Kiev’e askeri yardım gönderilmesine karşı çıkıyor. Çekya Başbakanı Babiš de yeni ortak borçlanmaya mesafeli yaklaşıyor. Macaristan’ın benzer tutumu ve Bulgaristan’ın ek mali katkıya itirazları, Merz’in bütün üyelerin katılacağı finansman modeli önünde engel oluşturuyor. Ancak anlaşmazlık yalnızca bu ülkelerle sınırlı değil. Polonya Avrupa İşlerinden Sorumlu Bakan Yardımcısı Ignacy Niemczycki, Ukrayna yardımı ile AB bütçesinin birbirine bağlanmasının müzakereleri daha da zorlaştıracağı uyarısında bulundu. Euronews, Merz’in girişiminin özellikle AB uyum fonlarından yararlanan ülkelerle bütçe kesintisi isteyen kuzey ülkeleri arasındaki ayrılığı derinleştirebileceğini belirtti.

AFD’NİN YÜKSELİŞİ VE EKONOMİK DURGUNLUK

Dış politikadaki anlaşmazlıklar, Merz’in Almanya’da da giderek artan siyasi baskıyla karşılaştığı bir dönemde yaşanıyor. Eylül ayında Saksonya-Anhalt eyalet seçimlerinde aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisinin elde ettiği tarihi başarı, Başbakan’ın Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) içindeki konumunu tartışmaya açmıştı. INSA araştırmasında katılımcıların yüzde 78’i Merz’in başbakan olarak devam etmesine karşı çıkarken CDU seçmenlerinde de bu oran yüzde 58’e ulaştı. Ekonomik durgunluk, yüksek yaşam maliyetleri, emeklilik sistemi üzerindeki tartışmalar ve sanayinin rekabet gücünü kaybetmesi hükümete yönelik eleştirileri artırıyor. Avrupa Dış İlişkiler Konseyi’nin (ECFR) 9 Kasım tarihli raporu ise AfD’nin yükselişinin Almanya’yı AB içinde daha içe dönük ve uzlaşmaya daha az istekli hale getirebileceğini vurguladı. AfD, Rusya’ya yaptırımların kaldırılmasını, ucuz Rus enerjisine dönüşü ve Ukrayna’ya yardımların sona erdirilmesini savunarak Merz’in dış politika çizgisine de karşı çıkıyor.

BERLİN ÜZERİNDE ÜÇLÜ BASKI

Merz’in dış politikadaki güçlükleri, ABD’nin Ukrayna savaşına ilişkin müzakereleri ve Avrupa’nın güvenlik düzenine yönelik tartışmalarla da bağlantılı. Washington’ın arabuluculuğunda 10 Kasım’da Abu Dabi’de başlayan Rusya-Ukrayna görüşmelerinde Almanya dahil Avrupalı ülkeler temsil edilse de asıl müzakere masasında ABD, Rusya ve Ukrayna bulunuyor. Bu durum Berlin’in Avrupa güvenliğini doğrudan ilgilendiren kararlardaki etkisine ilişkin soru işaretlerini artırıyor. Moskova ise Ukrayna’ya askeri desteğin sürdürülmesini savunan Merz hükümetiyle karşıt bir konumda bulunuyor. Almanya’nın Rus enerjisinden uzaklaşmasının ekonomik maliyetleri ve ABD-İsrail’in İran savaşının enerji fiyatlarına etkisi, Berlin’in sanayi ve dış politika tercihlerini daha da zorlaştırıyor. Merz, Ukrayna’ya desteğin Avrupa güvenliği açısından vazgeçilmez olduğunu savunsa da AB içindeki itirazlar ortak finansman sağlanmasını güçleştiriyor.